Opiniestuk !

 
Decentralisatie bij overheid en privé sector als remedie tegen de hoge prijs van het fileleed
 
‘Verhuis bovenste verdiepingen Financietoren van Brussel naar Oostende’‘
 
Op dit moment staat er meer dan 120 kilometer file op de Belgische wegen’. Dit hoor je elke ochtend op je radio. Vooral de wegen richting Brussel en alles rond Antwerpen zit muurvast, bijna elke werkdag. Ook de regio Gent krijgt er meer en meer mee te kampen. Al vele jaren zeggen we tegen elkaar: ‘dit kan zo niet blijven duren’. De realiteit is dat het fileprobleem niet verbetert en zelfs nog verergert. De menselijke en economische schade loopt torenhoog op.
 
Af en toe worden er vanuit de politiek maatregelen voorgesteld. Het valt op dat je daarbij vooral twee kampen hebt.
 
Enerzijds de betonboeren. Die willen honderden kilometers extra snelwegen aanleggen (vier of vijfde rijvak) of een tweede verdieping bovenop de bestaande infrastructuur bouwen.

Anderzijds de ultra-ecologisten. Als we sommigen zouden volgen moeten we het de Belgen een flink stuk fiscaal moeilijker maken om een wagen te kopen of om ermee te kunnen rijden. Het moet met andere woorden ‘pijn doen’ aan de autobestuurder of het zal niet helpen, is hun redenering.

Toch is er ook een ingrijpende maatregel die het probleem voor een groot stuk helpt oplossen, die geen pijn doet aan de bevolking en die zelfs andere beleidsmaatregelen ondersteunt waardoor er voor veel meer mensen dan alleen pendelaars winst uit te halen valt.

Deze oplossing noemt decentralisatie van de dienstensector en overheidsadministratie. Het zou een uitstekende zaak zijn wanneer er meer ministeries van de federale en regionale overheden verspreid worden over het land in plaats van alles te concentreren in Brussel. Ook veel grote bedrijven (onder meer banken en verzekeringsmaatschappijen) hebben er belang bij om hun kantoren te spreiden en niet iedereen bijeen te zetten in de regio Brussel. Vroeger was het noodzakelijk dat iedereen zo dicht mogelijk bij elkaar zat omdat er papieren documenten moesten uitgewisseld worden, dat de telefonie duur was. Vandaag leven we in het e-tijdperk, waarin mensen die zelf naast elkaar zitten op een bureau in Brussel gewoon de info mailen naar elkaar.

Ik gebruik mijn regio Oostende en mijn provincie West-Vlaanderen als voorbeeld om aan te tonen dat decentralisatie ‘goed bestuur is en goed voor de mensen’. De meeste argumenten gelden deels of volledig voor andere regio’s.

Ik heb 8 uitstekende argumenten om aan te tonen dat decentralisatie van een aantal diensten (daarom de top van de Financietoren als symbool) het leven van veel landgenoten zal upgraden en tegelijkertijd het fileprobleem vermindert.

Reden 1: minder stress, meer leefkwaliteit

Honderduizenden landgenoten, waaronder vele tienduizenden uit West-Vlaanderen, zijn verplicht om dagelijks naar Brussel en in mindere mate Antwerpen te trekken met de wagen. Ze moeten heel vroeg vertrekken en komen laat thuis. Dat gaat ten koste van hun privé-leven en levenskwaliteit. Bovendien komen er dagelijks velen onder stress op hun werk doordat ze in een file terechtkwamen en te laat op hun werk/afspraken komen. De omgekeerde weg ’s avonds. Ze moeten zich haasten om door de files te geraken om hun kinderen op te halen of om hun hobby’s nog te kunnen beoefenen. Deze dagelijkse stress veroorzaakt zware belasting voor hun gezondheid. Iemand die werkt in eigen regio komt elke morgen per definitie meer ontspannen naar zijn werk.

Reden 2: beter gebruik van het openbaar vervoer

Wie in West-Vlaanderen woont, moet al een flink stuk rijden met bus of tram om in het dichtstbijzijnde treinstation te geraken. Dan is het nog een flink stuk naar Brussel of Antwerpen en dan moet je nog op je werk geraken want meer en meer particuliere bedrijven bevinden zich in de rand van de metropolen. Bovendien zitten de treinen richting Brussel en Antwerpen meestal zeer vol tijdens de piekuren. Doordat Oostende als groot eindstation zeer vlot bereikbaar is met het oog op het kusttoerisme zijn er heel veel treinen richting Kust die ’s morgens tijdens de piekuren en werkdagen meestal grotendeels leeg rijden. Decentraliseren betekent comfortabeler pendelen en een beter gebruik van bestaande treinritten. Bovendien beschikt Oostende en heel de Kust over een uitgebreid netwerk van bus- en tramverbindingen. Ook gericht op het toerisme en de luchthaven, maar ook grote delen van het jaar onderbenut.

Reden 3: autoweg naar de Kust filevrij op werkdagen

Er zijn op jaarbasis maar een twintigtal werkdagen dat er files staan richting Kust, meestal noch buiten de klassieke ochtendspits. Meestal tijdens de zomer, wanneer veel werkenden verlof hebben. Terwijl de snelwegen richting Brussel en Antwerpen overlopen, zijn ze de wegen in de andere richting meestal halfleeg. Decentraliseren betekent spreiden van het verkeer over bestaande wegen en minder files.

Reden 4: minder milieubelasting

Het is toch waanzin om mensen van West-Vlaanderen of Limburg naar Brussel te laten rijden met de auto voor een baan die ze dicht bij huis kunnen doen. In eigen regio moeten ze minder ver rijden, gaan ze gemakkelijker een bus- of tramabonnement nemen (of krijgen van hun werkgever) of fietsen naar het werk. Miljoenen onnodige kilometers verrijden, betekent een pak overtollige milieuverontreiniging. Het vertragen, stilstaan en aanzetten in de file belast ons leefmilieu nog veel meer.

Reden 5: meer verkeersveiligheid

Een vermindering van het woon-werk-verkeer betekent voor elke werkende een daling van de kans op een verkeersongeval. Naast een risicodaling in menselijk en persoonlijk leed brengt meer verkeersveiligheid ook economisch op. Heel veel aanrijdingen gebeuren tijdens de files. Een snelweg sluiten door een ongeval kost al vlug tussen de 300.000 en 600.000 euro aan de samenleving. De economische schade door files in ons land wordt intussen geraamd rond 125 miljoen euro.

Reden 6: gedecentraliseerde kantoren zijn goedkoper

Decentraliseren betekent voor bedrijven dat ze modernere, toegankelijkere en goedkopere kantoren kunnen huren. In veel provinciesteden, zoals Oostende, is er veel interesse van de vastgoedsector om te investeren. Daarbij denken ze niet meteen aan kantoortorens maar aan creatieve oplossingen door herbestemming van oude fabriekspanden of door invulling van sites die minder interessant zijn om te wonen (terreinen naast drukke spoorwegverbinding), waar ze mits isolatie en moderne technieken perfecte kantoorruimtes kunnen inrichten. Oostende praat momenteel met de specialisten van Barcelona (waar ze ervaring hebben met zoiets) over heel concrete projecten.

Reden 7: eerlijker loopbaanmogelijkheden

Veel mensen uit regio’s die ver van Brussel liggen, zien hun carrièremogelijkheden beperkt doordat de afstand tussen woon en werk te ver is. Dat is ook een slechte zaak voor de bedrijven en voor de overheid, die jaarlijks honderden uitstekende werkkrachten mislopen. Als er ooit maatregelen komen zoals rekeningrijden zal dat weer te kosten gaan van de mensen die van het verst moeten rijden naar Brussel, vooral de West-Vlamingen en mensen uit Noord-Limburg en de Kempen.

Reden 8: versterking van het stedelijke weefsel

De diverse regeringen geven al vele jaren terecht veel geld uit om de steden te renoveren en te versterken op de domeinen wonen en werken. Decentralisatie van overheidsdiensten en van particuliere bedrijven zou dat enorm ondersteunen. Het zou voor de horeca en kleinhandel aan de Kust betekenen dat ze minder afhankelijk zijn van de toeristische pieken omdat er meer mensen op weekdagen in eigen regio zouden lunchen en shoppen.

Bart Bronders (41) is voorzitter van het Economisch Huis Oostende. Hij is ook schepen van lokale economie, ruimtelijke ordening, stadsvernieuwing en monumentenzorg. Dit stuk verscheen als opiniestuk in De Standaard.